Archiwum Pokoleń — cyfrowe narzędzie do planowania poszukiwań genealogicznych

01 Problem

Co utrudnia poszukiwania przodków

Punktem wyjścia była własna kwerenda: poszukiwanie śladów pradziadka. Dokumenty o jednym człowieku leżały w archiwach trzech państw, opisane w różnych językach i według podziałów administracyjnych zmieniających się w czasie.

01

Nie wiadomo, gdzie szukać

Znane są lata życia, region i nazwisko, ale nie wiadomo, które archiwa i księgi mogą zawierać dokumenty o tej osobie ani jak sformułować zapytanie o kopie. Osobom spoza Polski dochodzi bariera językowa i nieznajomość polskich archiwów.

02

Materiał rozsypuje się po plikach

Skany w folderach, ustalenia w arkuszu, wątpliwości w notatniku. Po kilku latach pracy nikt – łącznie z samym badaczem – nie odtworzy, skąd wzięła się konkretna data. Pracy nie da się ani sprawdzić, ani pokazać innym.

03

Hipoteza zrasta się z faktem

Po roku przypuszczenie zapisane wśród faktów z metryk wygląda jak jeden z nich. Badacz buduje na nim kolejne wnioski, a gdy coś przestaje się zgadzać, nie wie, gdzie szukać przyczyny.

02 Rozwiązanie

Co platforma robi z każdą z przeszkód

Platforma jest archiwum pracy badacza, a nie samych dokumentów. Podpowiada, gdzie szukać, i zapisuje, co znaleziono i na czym opiera się każdy wniosek. Po latach badacz odtworzy, skąd wzięła się każda data, a inni mogą sprawdzić jego wnioski.

Odpowiedź na przeszkodę 01

Podpowiedź, gdzie mogą być dokumenty

Na podstawie lat życia, regionu i nazwiska platforma podpowie, w których archiwach i zespołach akt mogą być dokumenty o tej osobie. Sprawdzi, do jakiego powiatu i do jakiej parafii należała wtedy miejscowość, bo od tego zależy, gdzie dziś leżą akta. Pomoże też przygotować zapytanie o kopie.

Punkt wyjścia

Marianna Kowalczyk ok. 1852 Łódź rzymskokatolickie

Gdzie szukać

1

Geneteka

Indeks małżeństw parafii Wniebowzięcia NMP w Łodzi
2

Archiwum Państwowe w Łodzi

Księgi chrztów tej parafii, 1851–1857
3

Archiwum Archidiecezjalne w Łodzi

Egzemplarz parafialny tych samych ksiąg

Odpowiedź na przeszkodę 02

Jeden obraz rodziny, każdy fakt ze źródłem

Dokumenty trafiają do jednej biblioteki źródeł, a osoby i ich pokrewieństwo tworzą rodowód. Przy każdej osobie widać jej fakty, każdy ze wskazanym źródłem i oceną wiarygodności. Fakt bez źródła jest wyraźnie oznaczony jako niepotwierdzony.

Zdarzenia i dowody

14 mar 1876

Urodzenie

Akta urodzeń parafii Wniebowzięcia NMP w Łodzi, 1876 Wiarygodność: Wysoka

3 maj 1907

Emigracja

Lista pasażerów SS „Batavia”, 1907 Wiarygodność: Średnia

ok. 1912

Zamieszkanie Niepotwierdzony

Dołącz źródło

Odpowiedź na przeszkodę 03

Fakt, hipoteza i konflikt osobno

Dziennik badań pokazuje, co już sprawdzono, a co jeszcze trzeba wyjaśnić. Każdy wpis dotyczy konkretnej osoby lub zdarzenia i ma status, od hipotezy po rozstrzygnięcie, więc przypuszczenie nie wygląda jak ustalony fakt. Gdy coś przestaje się zgadzać, po wpisach można dojść do miejsca, w którym zaczął się błąd.

Wszystkie Konflikt Pytanie otwarte Rozstrzygnięte Hipoteza Notatka Tylko otwarte wątki

11 maj

Hipoteza → Marianna Kowalczyk

Ochrzczona prawdopodobnie w parafii Wniebowzięcia NMP, w latach 1851–1857.

9 maj

Konflikt → Urodzenie · Marianna Kowalczyk

Rok urodzenia: ok. 1852 według aktu córki, 1856 według księgi ludności.

16 kwi

Rozstrzygnięte → Urodzenie · Teofila Zarębska

Akt urodzenia z 1876 r. zostaje jako źródło pierwotne.

Czym platforma nie jest

Nie biblioteka skanów dokumentów

Platforma nie ma własnego zbioru skanów ksiąg i akt. Podpowie, w jakich archiwach i zespołach akt ich szukać; kopie uzyskane przez badacza trafiają do jego projektu. Nie zastępuje archiwów, tylko do nich prowadzi.

Nie generator dopasowań

W odróżnieniu od wielu serwisów genealogicznych platforma nie proponuje „pasujących” osób z cudzych drzew i nie scala danych automatycznie. Każde powiązanie tworzy badacz i wskazuje jego podstawę.

03 Jak działa

Przebieg pracy, krok po kroku

Tak wygląda jeden przebieg kwerendy: od zapytania do zapisanego ustalenia.

01 Zaplanuj kwerendę

Prototyp aplikacji badawczej: zrzut ekranu

Wersja demonstracyjna

Osoby, daty i numery aktów są zmyślone; ewentualna zbieżność z rzeczywistymi osobami jest przypadkowa. Nazwy archiwów są prawdziwe.

Otwórz prototyp w osobnej karcie Ten sam prototyp bez przeskalowania, w pełnej rozdzielczości ekranu.

04 Wynik

Co dalej z zebranym materiałem

Fakty z kartotek można zobaczyć na tle historii i na mapie, a także pobrać do pracy poza platformą.

Oś czasu 1900–1910: narodziny syna w 1902 roku i emigracja 3 maja 1907 roku, pod koniec rewolucji 1905–07

Wydarzenia rodziny na tle historii

Oś czasu zestawia daty z życia rodziny z wydarzeniami historycznymi. Zbieżność dat może wyjaśnić przeprowadzkę albo zniknięcie z akt i podpowiedzieć, gdzie szukać dalej.

Mapa: rodzina mieszkała w Łodzi (1876–1907) i w Buffalo (1907–1910); w 1907 roku przejechała przez Hamburg i Nowy Jork

Miejsca z kartotek na jednej mapie

Na mapie widać, skąd rodzina pochodzi i dokąd wyjeżdżała. Bywa też, że dwie miejscowości z różnych aktów leżą tuż obok siebie, więc oba akty mogą dotyczyć tej samej rodziny.

Trzy formaty eksportu: strona raportu (PDF, DOCX), drzewo rodziny (GEDCOM) i tabela (CSV)

Raport i pliki do pobrania

Zebrany materiał będzie można pobrać: raport w PDF lub DOCX dla osoby zlecającej kwerendę, GEDCOM do programów genealogicznych, CSV do arkusza.

05 Zastosowania

Komu i do czego służy

Z tej samej metody korzystają genealog na zleceniu, osoba badająca własną rodzinę, historyk sprawdzający cudze ustalenia i prowadzący zajęcia ze studentami.

Genealog zawodowy

Prowadzi kwerendę na zlecenie rodziny i oddaje wynik do sprawdzenia.

Kwerenda trwa krócej, bo zapytania trafiają najpierw tam, gdzie akta najpewniej się znajdują
Materiał jest uporządkowany na bieżąco, w trakcie pracy
Sprzeczności wychodzą przed oddaniem zlecenia, nie po nim
Raport dla klienta będzie można pobrać w PDF lub DOCX

Klient dostaje wynik, który może sam sprawdzić.

Osoba prywatna

Bada historię własnej rodziny, bez przygotowania archiwalnego.

Plan poszukiwań skraca drogę do pierwszych akt
Rodowód rośnie z każdym znalezionym aktem
Poszukiwania można prowadzić razem z rodziną
Osoba spoza Polski dostaje gotowe zapytanie do archiwum po polsku
Historię można pokazać bliskim: zdjęcia, dokumenty, daty, miejsca na mapie

Z listy nazwisk powstaje historia rodziny oparta na dokumentach.

Historyk

Dostaje do wglądu pracę innego badacza i sprawdza, na czym może się oprzeć w publikacji.

Wynik da się sprawdzić bez powtarzania kwerendy
Przy każdym ustaleniu widać, z jakiego dokumentu pochodzi
Hipoteza nie wygląda tak samo jak fakt potwierdzony metryką
Do przypisu trafia sygnatura dokumentu, a nie link do drzewa w serwisie genealogicznym

Cudze ustalenia stają się materiałem z dowodami, a nie opinią, którą trzeba przyjąć na wiarę.

Prowadzący zajęcia

Uczy nauk pomocniczych historii lub archiwistyki. Studenci wykonują na zajęciach pełną kwerendę w aktach.

Student udostępnia projekt do odczytu, a prowadzący widzi całą pracę bez powtarzania jej kroków
Cały przebieg kwerendy jest zapisany w dzienniku
Od razu widać, co student ustalił na podstawie dokumentu, a co tylko przypuszcza
Każde źródło student oznacza jako pierwotne lub wtórne i ocenia jego wiarygodność

Przedmiotem oceny staje się metoda: jak student doszedł do wyniku, a nie tylko sam wynik.

06 Architektura

Z czego składa się platforma

Platformę tworzą cztery moduły ułożone w kolejności pracy badacza: od podpowiedzi, gdzie szukać, przez porządkowanie uzyskanych kopii, po drzewo, oś czasu i mapę, które można udostępnić innym.

04

Moduł dostępu użytkowników

Wyszukiwanie i przeglądanie zebranego materiału oraz zapraszanie innych osób z prawem odczytu albo pełnym dostępem.

Drzewo, oś czasu, mapa, raporty

03

Moduł analityki i wizualizacji

Stopień pokrewieństwa wyliczany z drzewa rodziny, oś czasu na tle wydarzeń historycznych i mapa miejsc. Wnioski z nich wyciąga badacz.

Fakty, osoby i relacje ze źródłami

02

Moduł strukturyzacji danych

Biblioteka źródeł, kartoteki osób, relacje rodzinne, wydarzenia z datami i miejscami, dziennik badań.

Kopie uzyskane przez badacza

01

Moduł integracji źródeł

Podpowiedzi, w których archiwach i zespołach akt mogą być dokumenty o szukanej osobie, oraz kolejność zapytań.

Opisy zespołów i ksiąg

Źródła archiwalne i historyczne

Archiwa państwowe, indeksy genealogiczne, publikacje naukowe. Platforma korzysta wyłącznie z ich opisów.

07 Zasady

Jak pracujemy z danymi

Siedem zasad przyjętych na etapie koncepcji. Według nich oceniamy każde rozwiązanie w platformie, żeby dane badacza pozostały sprawdzalne, bezpieczne i pod jego kontrolą.

01

Źródłowość

Każde ustalenie ma wskazane źródło albo jest oznaczone jako niepotwierdzone. Hipotezy i notatki robocze nie mają statusu ustalenia.

02

Wiarygodność źródła

Przy każdym ustaleniu widać, czy pochodzi ze źródła pierwotnego, powstałego w chwili zdarzenia (metryka, akt stanu cywilnego), czy wtórnego (indeks, odpis, opracowanie, cudze drzewo). Wiarygodność ocenia badacz w trzystopniowej skali, a nie platforma.

03

Odtwarzalność wniosków

Drogę od źródła do wniosku, razem z przesłankami, może odtworzyć każdy, komu badacz udostępni swoją pracę.

04

Bezpieczeństwo danych

Projekt badawczy widzą wyłącznie jego właściciel i osoby, które zaprosi — z prawem odczytu albo pełnym dostępem. Każdy projekt jest odizolowany od pozostałych.

05

Materiał historyczny a RODO

Osoby urodzone w ostatnich stu latach, bez daty zgonu, platforma domyślnie traktuje jako żyjące, dopóki badacz nie dołączy dokumentu zgonu. Ich dane można w każdej chwili usunąć.

06

Przenośność danych

Zebrane dane będzie można pobrać w czterech formatach: GEDCOM (standard wymiany między programami genealogicznymi), CSV do arkusza oraz PDF i DOCX jako gotowy raport.

07

Kopie dokumentów i dane archiwów

Kopie uzyskane przez badacza trafiają do jego projektu i nie są nigdzie publikowane. Podpowiedzi, gdzie szukać, opierają się na opisach zespołów i ksiąg, a z danych archiwów platforma korzysta zgodnie z ich regulaminami.

08 Dziennik

Przebieg prac

Chronologia prac nad platformą, od pierwszych ustaleń koncepcyjnych do działającego prototypu.

2026

teraz

W toku

Edycja imienia i dat bezpośrednio w panelu bocznym osoby, ujednolicenie szerokości paneli.

sie

Wyszukiwanie w obrębie projektu

Jedno pole obejmujące osoby, fakty, źródła i notatki.

lip

Dziennik badań

Wpisy oznaczane jako konflikt, pytanie otwarte, hipoteza, rozstrzygnięcie albo notatka. Każdy dotyczy konkretnej osoby albo faktu.

lip

Skany dokumentów

Wgrywanie i porządkowanie skanów w przestrzeni roboczej źródła, z podpisami.

cze

Przestrzeń robocza źródła

Tryb pełnoekranowy do odczytu i transkrypcji: skan oraz wszystkie dane źródła obok siebie, edytowane na miejscu.

cze

Biblioteka źródeł

Przegląd zgromadzonych źródeł, filtry, przełączanie widoku tabeli i galerii.

maj

Karta źródła

Pełne cytowanie z sygnaturą, link do rekordu, typ źródła i ocena wiarygodności.

maj

Fakty o osobach

Dodawanie i edycja faktów, oznaczanie danych sprzecznych ze sobą.

kwi

Wyznaczanie pokrewieństwa

Stopień pokrewieństwa między osobami wyliczany z drzewa, bez wpisywania ręcznego.

kwi

Drzewo rodziny

Dodawanie i edycja osób na miejscu: imię, daty, płeć, rodzice. Wskazanie osoby badanej.

mar

Model strukturyzacji danych

Kartoteki osób, relacje rodzinne, wydarzenia z datami i miejscami.

lut

Zasady pracy z danymi historycznymi

Ustalenie siedmiu zasad opisanych w punkcie 07. Według nich oceniamy każde rozwiązanie w platformie.

sty

Koncepcja systemu i dokumentacja techniczna

Ukończenie opisu systemu rozpoczętego w listopadzie.

2025

lis

Architektura technologiczna

Doprecyzowanie modułowej architektury platformy i przygotowanie dokumentacji systemu.

paź

Rozpoczęcie realizacji projektu

Określenie zakresu i podział prac na etapy.

09 Plan

Od koncepcji do stabilnej platformy

Na jakim etapie jest platforma i co jeszcze przed nią. Daty są orientacyjne: o końcu etapu decyduje warunek „Gotowe, gdy”.

01 Przygotowanie koncepcyjne

Zakończony IV kw. 2025 – I kw. 2026

Prace

Model danych: osoby, fakty, źródła, relacje
Zasady pracy z danymi historycznymi
Architektura i dokumentacja techniczna systemu

Gotowe, gdy

Koncepcja systemu i dokumentacja techniczna są kompletne.

02 Budowa podstawowych narzędzi

W toku od II kw. 2026 · ok. roku

Prace

Drzewo rodziny, kartoteki osób i faktów
Biblioteka źródeł i przestrzeń robocza do odczytu dokumentów
Dziennik badań i wyszukiwanie w obrębie projektu
Wspólna praca nad projektem badawczym
Testy głównych modułów

Gotowe, gdy

System działa stabilnie i można udostępnić go pierwszym użytkownikom.

03 Pilotaż platformy

Planowany ok. roku

Prace

Konsultacje ze środowiskiem archiwalnym i naukowym
Nabór uczestników pilotażu
Uruchomienie platformy w trybie pilotażowym
Zebranie i opracowanie uwag

Gotowe, gdy

Uczestnicy pilotażu prowadzą na platformie własne poszukiwania, a z ich uwag powstaje plan etapu 04.

04 Rozbudowa platformy

Planowany ok. roku

Prace

Moduł integracji źródeł: podpowiedzi, w których archiwach szukać dokumentów
Oś czasu wydarzeń rodziny na tle historii
Mapa miejsc z kartotek całej rodziny
Pobieranie danych: PDF, DOCX, GEDCOM, CSV
Współpraca z instytucjami naukowymi i edukacyjnymi

Gotowe, gdy

Podpowiedzi, oś czasu, mapa i pobieranie danych działają, a współpraca z pierwszymi instytucjami jest nawiązana.

05 Stabilizacja platformy

Planowany dalsza perspektywa

Prace

Doskonalenie narzędzi analizy danych genealogicznych
Długoterminowe utrzymanie projektów badaczy
Rozwój partnerstw instytucjonalnych

Gotowe, gdy

Platforma rozwija się bez przerw w działaniu, a projekty badaczy pozostają dostępne w każdej kolejnej wersji.